مقدمه
شاید فکر کنید مته، فقط یک میله فلزی مارپیچ است و فرقی نمیکند کدام مدل را بخرید. اما دنیای متهها آنقدر ریزهکاری دارد که ندانستن آنها یعنی دور ریختن پول. در این مقاله تخصصی، نمیخواهم شما را با اصطلاحات پیچیده دانشگاهی خسته کنم. میخواهم به عنوان یک راهنمای عملی، دقیقاً همان چیزهایی را بگویم که موقع خرید مته در بازار به دردتان میخورد. از تشخیص جنس متههای بازاری گرفته تا انتخاب سایز دقیق برای رولپلاک.
شناخت انواع مته بر اساس کاربرد
وقتی وارد ابزارفروشی میشوید یا سایتها را باز میکنید، با دریایی از مدلها روبرو میشوید. برای اینکه سردرگم نشوید، متهها را به ۳ دسته اصلی تقسیم میکنیم که با یک نگاه قابل تشخیص هستند.
۱. مته آهن و فلزات (نوک تیز و ساده)
این پرفروشترین نوع مته در ایران است. اگر نوک مته را نگاه کنید، کاملاً تیز است و زاویه دارد (مثل نوک مداد). بدنه آن یکدست فلزی است.
- کاربرد: سوراخ کردن آهن، آلومینیوم، پروفیلهای پنجره، پلاستیک و حتی چوب.
- نکته مهم: این متهها برای دیوار و سنگ اصلاً مناسب نیستند و در عرض چند ثانیه کند میشوند.
۲. مته الماسه یا مخصوص دیوار (نوک تاجدار)
به این مدل در بازار «مته بنایی» هم میگویند. تفاوت اصلی آن در سرِ مته است. اگر دقت کنید، یک زائده برجسته و پهن (شبیه یک فلش کوچک) به نوک مته جوش داده شده است.
- کاربرد: مخصوص گچ، آجر، بلوک سیمانی و سنگ.
- روش کار: برای استفاده از این مته حتماً باید دریل را روی حالت «چکشی» یا ضربهای بگذارید تا نوک الماسه، مصالح را خرد کند و جلو برود.
۳. مته چوب (نوک نیشدار)
بسیاری از افراد از همان مته آهن برای چوب هم استفاده میکنند. این کار شدنی است اما اگر ظرافت برایتان مهم است (مثلاً در کابینتسازی یا نجاری)، باید از مته تخصصی چوب استفاده کنید.
- ظاهر: در مرکز نوک مته، یک سوزن تیز (نیش) وجود دارد.
- مزیت: این نیش در چوب فرو میرود و باعث میشود مته هنگام شروع کار لیز نخورد و سوراخ بسیار تمیز و بدون لبپر شدن ایجاد شود.
تفاوت مته کبالت با مته معمولی
این یکی از پرتکرارترین سوالات خریداران است. در بازار دو نوع مته فلز داریم که تفاوت قیمت زیادی دارند:
متههای HSS (فولاد تندبر)
روی بدنه این متهها معمولاً کد HSS حک شده است. رنگشان اغلب مشکی یا نقرهای است. برای کارهای عمومی و خانگی عالی هستند. آهن معمولی (مثل قوطی و نبشی) را راحت سوراخ میکنند اما در برابر حرارت زیاد ضعیفاند.
متههای کبالتدار (مخصوص استیل و آهن سخت)
اگر با ورقهای استیل، لولههای ضخیم یا فولادهای آلیاژی سر و کار دارید، مته معمولی مثل کره آب میشود! اینجا باید از مته کبالت استفاده کنید. به آلیاژ این متهها ۵ تا ۸ درصد کبالت اضافه شده که باعث میشود حتی وقتی مته سرخ میشود، سختی خودش را حفظ کند.
- روش تشخیص: رنگ این متهها معمولاً طلایی مات (برنزی) است و کد HSS-Co روی آنها حک شده.
- هشدار: متاسفانه برخی فروشندگان متههای معمولی را رنگ طلایی میزنند و به اسم کبالت میفروشند. حتماً از برندهای معتبر خرید کنید.
جدول راهنمای انتخاب سایز مته برای رولپلاک
یکی از دغدغههای همیشگی در کارهای خانگی، هماهنگ نبودن سایز سوراخ با رولپلاک است. یا رولپلاک داخل سوراخ میچرخد یا اصلاً داخل نمیرود. این جدول استاندارد بازار ایران است:
| رنگ رولپلاک | سایز مته مورد نیاز | کاربرد معمول |
|---|---|---|
| آبی / زرد (کوچک) | مته سایز ۶ یا ۷ | نصب تابلوهای سبک، داکت برق، وسایل تزئینی |
| قرمز (متوسط) | مته سایز ۸ | پرمصرفترین سایز؛ برای پرده، قفسه، اکسسوری سرویس بهداشتی |
| نارنجی / قهوهای (بزرگ) | مته سایز ۱۰ یا ۱۲ | نصب کابینت دیواری، روشویی، پایههای دیواری تلویزیون (براکت) |
نکته فنی: اگر دیوار شما خیلی پوک است (مثل دیوارهای گچی قدیمی)، بهتر است از متهای با یک شماره کوچکتر استفاده کنید تا رولپلاک سفتتر در جای خود بماند.
نکته طلایی برای افزایش عمر مته
خرید بهترین مته دنیا هم فایدهای ندارد اگر ندانید چطور از آن استفاده کنید. رعایت این نکات عمر مته شما را ۱۰ برابر میکند:
- دور پایین برای فلزات سخت: وقتی آهن ضخیم یا استیل سوراخ میکنید، سرعت چرخش دریل را کم کنید. سرعت بالا مساوی است با سوختن مته.
- خنککاری فراموش نشود: هنگام کار با فلزات، حتماً از آب، روغن یا آبصابون استفاده کنید. این کار جلوی سرخ شدن مته را میگیرد.
- ضربه ممنوع برای فلز: هرگز، تاکید میکنم هرگز برای سوراخ کردن فلز، دریل را روی حالت چکشی نگذارید. این کار نوک مته را خرد میکند.
- شروع نرم: برای سوراخکاری سطوح صیقلی مثل کاشی یا سنگ، ابتدا با دورِ خیلی کند شروع کنید تا مته جا باز کند و لیز نخورد.
- فشار متعادل: فشار دستتان نباید آنقدر زیاد باشد که مته خم شود و نه آنقدر کم که فقط روی سطح ساییده شود. اجازه دهید برادهبرداری انجام شود.
نتیجه گیری
به یاد داشته باشید: «مته ارزان، گرانترین ابزار است» چون وسط کار شما را لنگ میگذارد و مجبورید دوباره هزینه کنید. امیدوارم با خواندن این مطلب، دید بازتری برای خرید پیدا کرده باشید. اگر تجربهای در استفاده از برند خاصی دارید یا سوالی درباره سایز متهها دارید، حتماً با مشاوران ورک سایت تماس بگیرید.
